Gatunek muzyczno-teatralny oparty na syntezie muzyki, akcji scenicznej i słowa, zwany operą, pojawił się w 1639 roku, ale w naszym rozumieniu w pełni ukształtował się pod koniec XVIII wieku. W przeciwieństwie do teatru dramatycznego, w operze muzyka jest głównym nośnikiem akcji. Podstawą literacką przedstawienia scenicznego jest libretto, które może być oryginalne lub oparte na utworze, pisze portal wroclaw-trend.eu.
Przedstawiciele wrocławskiej tradycji operowej przed II wojną światową
Już na początku XVIII wieku tutejszy „Dom Zabaw” odwiedzały wędrowne europejskie grupy teatralne. Zapoznawały one mieszkańców miasta z nowymi formami sztuki. Pod koniec lat 1710. do Wrocławia zawitał zespół operowy z Włoch, kierowany przez weneckiego kompozytora Antonia Bioniego. Zespół występował we Wrocławiu przez ponad dziewięć lat i odniósł sukces. Sam Antonio utrzymywał bliskie kontakty z teatrami w Bolonii i Wenecji i był dobrze zaznajomiony z ówczesną gwiazdą świata muzyki, Antonio Vivaldim. W ten sposób Wrocław stał się miejscem, w którym rozprzestrzeniały się najnowsze trendy operowe. W 1727 roku rezydencja włoskiego towarzystwa otrzymała status lokalnego teatru.
W 1795 roku instytucja miała już ugruntowaną pozycję w dziedzinie przedstawień muzycznych i nosiła nazwę Teatru Królewskiego we Wrocławiu. W 1804 roku Carl Maria von Weber, który miał wówczas zaledwie 18 lat, został zaproszony do Opery Wrocławskiej, ale swoją pierwszą operę napisał w wieku 12 lat i był wschodzącą gwiazdą. To właśnie on uważany jest za twórcę niemieckiej opery romantycznej.
W 1841 roku opera oficjalnie przeniosła się do nowego budynku zaprojektowanego przez słynnego niemieckiego architekta Karla Gottharda Langhansa, a budowę nadzorował jego syn Karl Ferdinand. Instytucję nazwano Teatrem Miejskim w Breslau. Z powodu pożarów gmach opery był dwukrotnie przebudowywany w 1865 i 1872 roku. Po pożarze w 1865 r. do wciąż remontowanego teatru zaproszono jako kapelmistrza słynnego austriackiego dyrygenta Ernsta von Schucha. Kierował on doborem repertuaru i pomagał w odbudowie teatru.
W różnych okresach w przedstawieniach Opery Wrocławskiej występowali wybitni artyści, w tym Richard Wagner, Richard Strauss, Niccolo Paganini, Franz Liszt i inni.
Historia Opery Wrocławskiej po II wojnie światowej
W 1945 r. z gmachu teatru zdemontowano figury muz oraz rzeźby austriackich i niemieckich polityków, a Operę Wrocławską otwarto spektaklem Halki Stanisława Moniuszki, opowieścią o nieszczęśliwej miłości. W latach 1945 i 1950, podczas odbudowy miasta po wojnie, opera udostępniała swoją scenę teatrom lalkowym i operetkowym, dopóki nie otrzymały one własnej siedziby.
Podczas odbudowy teatru w latach 1997-2006 przedstawienia odbywały się na innych scenach. Czasami korzystano z Hali Stulecia, dziedzińca Muzeum Narodowego, występowano w plenerze nad brzegiem Odry. Aby przyciągnąć uwagę widza, zaczęto wykorzystywać dużą scenografię. Od tego czasu tradycją stało się kończenie sezonu teatralnego megawidowiskiem operowym. Na finałowe przedstawienie zawsze zapraszane są gwiazdy światowego formatu. Przedstawienie wykorzystuje gigantycznych rozmiarów scenografię i angażuje setki artystów, a niektóre produkcje wykorzystują żywe zwierzęta. Wiele tysięcy ludzi przychodzi zobaczyć spektakl roku. To coroczne wydarzenie kulturalne stało się znakiem rozpoznawczym Opery Wrocławskiej.
Przed południem teatr oferuje program dla dzieci i młodzieży. Obejmuje on balety oraz specjalny cykl przedstawień edukacyjnych „Tajemnicze królestwo — opera dla dzieci”. Popularne produkcje to „Kot w butach” Bogdana Pawłowskiego i „Matka czarnoskrzydłych snów” Hanny Kulenty.
Zespół Opery Wrocławskiej jest znany poza granicami Polski, regularnie koncertując w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Holandii, na Cyprze i w innych krajach, a także uczestnicząc w festiwalach teatralnych.
Dzieła muzyczne, które po raz pierwszy zostały wystawione w Operze Wrocławskiej
Antonio Bioni zaprezentował wrocławskiej publiczności ponad 20 oper, z których część napisał osobiście, a inne odtworzył we własnej inscenizacji, ponieważ były popularne we Włoszech. Jedną z nich była opera „Cyrus, król Persji” z 1732 roku. Kompozycja została napisana przez Leonarda da Vinci, ale była interpretowana przez różne postacie, w tym Antonio Vivaldiego. Libretto zostało stworzone przez Pietro Trapassi, założyciela gatunku opery melodramatycznej. Oparta jest na historii o tym, jak perski król chce wyznaczyć swojego młodszego syna, a nie pierworodnego Cyrusa, na swojego następcę, co powoduje nieporozumienia wśród jego poddanych. Ponadto jedna z córek wroga króla przeżyła atak na swoje królestwo, przebrała się za chłopca i przybyła do pałacu, aby pomścić śmierć ojca, a Cyrus głęboko się w niej zakochał. Opera ta była bardzo popularna w latach trzydziestych XVII wieku, zwłaszcza we Włoszech ze względu na jej nowy gatunek.
Karl Maria von Weber został zaproszony do Wrocławia jako dyrygent. W 1805 roku wystawił operę Rübezal, opartą na baśni Museusa. Jest to opowieść o duchu gór, który ukradł księżniczkę i aby poprawić jej humor, zamienił rzepy w damy dworu i psy. Jednak po trzech dniach zaczęły one tracić siły. Opera była pewną innowacją, ponieważ opierała się na folklorze.
Karl Maria von Weber został zaproszony do Wrocławia jako dyrygent. W 1805 roku wystawił operę Rübezal, opartą na baśni Museusa. Jest to opowieść o duchu gór, który ukradł księżniczkę i aby poprawić jej humor, zamienił rzepy w damy dworu i psy. Jednak po trzech dniach zaczęły one tracić siły. Opera była pewną innowacją, ponieważ opierała się na folklorze.
W połowie XIX wieku operę odwiedził A. Rubinstein, wybitny kompozytor z ukraińskiego Podola. To tutaj wykonał swój pierwszy utwór na fortepian — Undina. W 1914 r. odbyła się premiera opery Ludomira Różyckiego Eros i Psyche, opowiadającej o mitycznym romansie boga z córką śmiertelnego króla.
W 2017 roku po raz pierwszy na wrocławskiej scenie zaprezentowano operę komiczną Leszka Możdżera Immanuel Kant, która była hitem publiczności, stała się sensacją Opery Wrocławskiej i od tego czasu pozostaje w repertuarze Opery. Warto dodać, że w 2015 roku zdobyła nagrodę na Festiwalu Opery Współczesnej we Wrocławiu.
Festiwal Opery Współczesnej i nowa dyrektorka
Od 2008 roku Opera Wrocławska organizuje jedyny w Polsce festiwal opery współczesnej. W ramach wydarzenia teatr prezentuje własne produkcje oraz zaprasza do udziału inne zespoły teatralne. Celem festiwalu jest promocja i popularyzacja polskiej opery współczesnej. W ramach wydarzenia wystawiono spektakle m.in: „Antygonę” Zbigniewa Rudzińskiego, opartą na starożytnym greckim micie o dziewczynie, która pomogła swojemu niewidomemu ojcu; „Jutro” Tadeusza Bairda, opowiadający o małym rybackim miasteczku, w którym pozostało dwoje ludzi — młoda kobieta i stary mężczyzna — próbujących nie tracić nadziei na lepszą przyszłość; „Kolonię karną” Joanny Brudzowicz na podstawie twórczości Franza Kafki; „Raj utracony” Krzysztofa Pendereckiego na podstawie poematu Johna Miltona i inne.
W 2020 roku nową dyrektorką Opery Wrocławskiej w drodze konkursu została Halina Ołdakowska. Jej celem jest wprowadzenie nowego podejścia do produkcji operowych i metod zarządzania. Nowa dyrektor planuje przyciągnąć młode talenty i dać im możliwość debiutu na scenie Opery Wrocławskiej, zanim staną się światowymi gwiazdami, zreformować akompaniament orkiestrowy, aby nie był tylko dodatkiem do przedstawień i zachować tradycję kończenia sezonu super spektaklami, które przyciągają coraz więcej widzów. Najważniejszym zadaniem nowej dyrektorki jest przywrócenie wieloletniej tradycji komponowania oper specjalnie dla Teatru Wrocławskiego.
Opera Wrocławska utrzymuje przyjazne stosunki z Ukrainą. W 2022 roku, z okazji 31. rocznicy Niepodległości Ukrainy, do występów zostali zaproszeni artyści Opery Lwowskiej. Na scenie zabrzmiały arie z oper Mykoły Łysenki, S. Hułaka-Artemowskiego, S. Moniuszki i innych. Budynek został podświetlony w kolorach ukraińskiej flagi.
Wśród wielowymiarowej mozaiki kulturalnej gmach opery zajmuje we Wrocławiu miejsce szczególne, jest „perłą” Dolnego Śląska. Założona ponad dwa wieki temu Opera Wrocławska stała się symbolem wykwintności i wielkości sztuki.
