Wrocław jest jednym z najważniejszych ośrodków życia kulturalnego w Polsce. Patrząc z tej perspektywy, można zadać pytanie: jaki repertuar preferują lokalni artyści teatralni? Odpowiedź na to pytanie może w pewnym stopniu ujawnić gusta mieszkańców, a także pokazać ogólne trendy sceniczne. Dlatego też temat ten będzie szerzej omawiany na portalu wroclaw-trend.eu.
Co wystawiają wrocławskie teatry?
Teatry we Wrocławiu oferują spektakle na każdy gust. Znajdziesz tu zarówno przedstawienia komediowe, jak i dramatyczne, i jest ich naprawdę sporo. Ale można też wybierać spośród mniej popularnych gatunków, takich jak teatr tańca, opera dla dzieci, pantomima czy balet.
We Wrocławiu znajduje się kilka dużych teatrów, w tym Teatr Muzyczny Capitol, Teatr Lalek, Teatr Polski, Teatr Współczesny i Opera Wrocławska. Każdy z nich ma swoją specyfikę i pracuje z różnymi formami materiału artystycznego.
Wrocław to także miejsce prestiżowych festiwali teatralnych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje Międzynarodowy Festiwal Teatralny Dialog, który co roku przyciąga znane zespoły teatralne z Polski i zagranicy, tworząc platformę wymiany doświadczeń kulturalnych. Każdy może zapoznać się z nowymi trendami w światowym teatrze.
Dzięki dużej liczbie różnorodnych spektakli wrocławski teatr staje się popularnym miejscem spotkań. Mówi się nawet, że stolica Dolnego Śląska ma reputację „miejsca spotkań” właśnie ze względu na swoje teatry. Każdy miłośnik sztuki znajdzie tu coś dla siebie: młody czy starszy, samotny czy zakochany.
Teatr Schauspielhauss
Teatr Schauspielhaus (obecnie noszący imię Jerzego Grzegorzewskiego) został pierwotnie pomyślany jako teatr muzyczny, co podkreślono podczas jego uroczystego otwarcia w 1906 roku. Pierwsze spektakle, Sto lat temu Karla Bieberfelda i 1001 nocy Johanna Straussa, świadczą o skupieniu się na popularnych operetkach i komediach muzycznych, które zawsze przyciągały szeroką publiczność. Z czasem teatr ugruntował tę reputację, stając się jedną z najlepszych scen operetkowych w Niemczech.
Po odejściu Theodora Loewe z teatru w 1934 roku nowy dyrektor przejął teatr i, jak to było w zwyczaju, zaczął zmieniać wszystko, nawet kierunek teatru. Schauspielhaus zmienił repertuar na dramatyczny. Nowe przedstawienia były jednak znacznie gorsze od poprzednich, przez co popularność teatru zaczęła gwałtownie spadać.
Warto zauważyć, że rozrywka, jak to się teraz mówi, była popularna w pierwszej połowie XX wieku, i w XXI sytuacja niewiele się zmieniła. Być może zatem problemem jest nie jakość dramatów, a ich ogólny wydźwięk. Ludzie chcieli się zrelaksować, a nie „obciążać umysł” problemami ludzkości. Tamte czasy, przed przejściem na dramę, były naprawdę złote, co wynikało też z zaangażowania najlepszych aktorów.
W każdym razie ta informacja częściowo odpowiada na pytania postawione w pierwszym akapicie. A wyboru następców Loewe nie należy potępiać. Chcieli oni zmienić balans między rozrywkowym a edukacyjnym komponentem sztuki na korzyść tego drugiego.
Wrocławski Teatr Współczesny imienia Edmunda Wiercińskiego
Wrocławski Teatr Współczesny im. Edmunda Wiercińskiego od początku swojego istnienia przechodził liczne przeobrażenia, często podyktowane pragnieniami reżimu politycznego, a czasem poszukiwaniem własnego stylu. W 1946 roku, kiedy teatr powstał, koncentrował się na spektaklach dla dzieci, ale później repertuar stopniowo wzbogacał się o ambitne produkcje dla dorosłych widzów.
Kiedy w 1950 roku teatr zmienił nazwę na Państwowy Teatr Młodego Widza, przestawił się na repertuar z naciskiem na ideologię wymaganą przez rząd. Przez prawie dekadę nacisk kładziono na wspieranie rządzącego reżimu. Jednak po 1957 roku teatr stał się Państwowym Teatrem Różnorodności, więc pojawiła się nowa linia artystyczna. Repertuar został poszerzony o prace młodych reżyserów, takich jak Zygmunt Hübner i Jerzy Jarocki, którzy swoimi produkcjami starali się poszerzyć granice tradycyjnego teatru.
Szczególnym etapem w rozwoju teatru były lata sześćdziesiąte, kiedy to dramaturg Tymoteusz Karpowicz pomógł teatrowi ukształtować własną tożsamość. Jednym z najsłynniejszych przedstawień tego okresu był dramat oparty na Śmierci gubernatora Leona Kruczkowskiego.
Później, zwłaszcza po ostatecznej zmianie nazwy w 1967 roku, repertuar wzbogacił się o spektakle Andrzeja Witkowskiego, Jerzego Jarockiego i Helmuta Kajzara. Spektakle poruszały ostre tematy społeczne, zauważalne były próby poszukiwania nowych form teatralnych. Repertuar został szczególnie wzbogacony w latach 70., kiedy teatr aktywnie współpracował z Tadeuszem Różewiczem.
Przez prawie dwie dekady panowała względna cisza, ale w 1999 roku rozpoczęła się nowa era, wraz z powrotem produkcji opartych na twórczości Różewicza, takich jak Białe małżeństwo i Kartoteka. Kolejną ważną produkcją było Oczyszczeni Sarah Kane w interpretacji Krzysztofa Warlikowskiego. Współczesny repertuar ponownie zwraca się ku twórczości Karpowicza, Kajzara i Różewicza, których poszukiwania nowych form i wyrazu artystycznego stały się fundamentem działalności teatru.
Wrocławskie spektakle dla Ukraińców
A teraz dobra wiadomość dla ukraińskiej diaspory we Wrocławiu. Tutejsze teatry mają w swoim repertuarze także coś dla wschodnich sąsiadów. Od początku pełnowymiarowej wojny na wrocławskich scenach pojawiają się spektakle dla uchodźców z Ukrainy.
Szczególną popularnością cieszą się produkcje przybliżające widzom klasyczne i współczesne dzieła ukraińskiej dramaturgii, a także adaptacje światowej klasyki. Wrocławskie teatry niekiedy wspierają społeczność ukraińską, organizując spektakle i wydarzenia mające na celu promocję kultury ukraińskiej.
Od października 2024 r. Instytut im. Jerzego Grotowskiego uruchomił drugi sezon Sceny Ukraińskiej. Jest to cykl wydarzeń poświęconych naszej kulturze – koncerty, spektakle tworzone wspólnie z dziećmi i młodzieżą, w tym spektakl muzyczny Świat Omy i film dokumentalny Jutro 10 lat temu. Wszystkie wydarzenia odbywają się w języku ukraińskim z tłumaczeniem na język polski i angielski.
Scena Ukraińska powstała w 2023 roku i od tego czasu nieprzerwanie realizuje swoją misję. Kuratorzy projektu, młodzi artyści z obwodów charkowskiego i donieckiego, starają się zachować i rozpowszechniać wiedzę o kulturze ukraińskiej.
Jak widać, sami Ukraińcy często przejmują inicjatywę w promowaniu swojej kultury. Innym przykładem jest występ Songs of Burning Hearts, który zgromadził zespół kreatywnych ludzi zdolnych do stworzenia ciekawego produktu kulturalnego w krótkim czasie. Organizatorami był zespół KapustaBand, kierowany przez Maszę Kapustę (prawdziwe nazwisko: Maria Kolomiets), która wraz z trójką dzieci uciekła przed wybuchami w rodzinnym Charkowie. Kobieta zdołała zebrać kilkudziesięciu aktywistów chętnych do spróbowania swoich sił w byciu kreatywnym i wykonała świetną robotę.
W szczególności planowała symbolicznie podjechać do Sir Paula McCartneya i zaśpiewać z nim Blue Yellow Submarine – angielsko-ukraińską interpretację słynnego hitu Beatlesów. Pomysłodawcom udało się uzyskać grant z Instytutu Goethego na realizację projektu. Zespół pracował nad produkcją przez zaledwie 20 dni, codziennie odbywając próby, tworząc scenografię i reżyserując, mając tylko jeden dzień wolny w niedzielę.
Pierwszy koncert odbył się 19 lutego 2023 r. we Wrocławiu, a zaraz po nim zespół udał się na Litwę. Takie inicjatywy ułatwiają wymianę kulturalną i poszerzają dialog między ukraińską diasporą a polskim społeczeństwem.
