Polskie kino zaczęło się wraz z otwarciem kin. Wyróżniało się m.in. charakterystycznym narodowym stylem prezentowania informacji. Marka Koterskiego można uznać za przedstawiciela nurtu „kina moralnego niepokoju”, który próbował przeciwstawić się presji i cenzurze partii komunistycznej. Chociaż wpływ ideologii sowieckiej został przezwyciężony, tematy degradacji osobowości, utraty wolnej woli, upadku moralnego i inne pozostają aktualne w polskim kinie, pisze portal wroclaw-trend.eu.
Studia i pierwsze kroki twórcze
Marek Koterski urodził się podczas II wojny światowej w Krakowie w 1942 roku. Po zakończeniu wojny jego rodzina przeniosła się do Wrocławia. Marek z powodzeniem ukończył szkołę i rozpoczął studia na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie studiował językoznawstwo polskie i historię sztuki. Podczas studiów został kierownikiem literackim i recytował poezję w Teatrze Poezji Sylaba. Pisał również recenzje i artykuły naukowe. W 1967 roku we wrocławskim almanachu literackim ukazał się jego utwór „Zaczerpnąć dłonią”, poświęcony tragicznej śmierci Zbigniewa Cybulskiego, ikony polskiego kina.
Przez pewien czas Marek pracował jako asystent reżysera w teatrze, a następnie założył własny teatr eksperymentalny, Teatr Otwartej Sceny. Po ukończeniu studiów rozpoczął karierę akademicką w Katedrze Teorii Literatury, gdzie obronił pracę magisterską na temat dramatu i teatru. Zaproponowano mu kontynuowanie studiów podyplomowych we Francji, ale Marek odmówił, ponieważ spotkał swoją pierwszą miłość. Wraz z młodą dziewczyną wyjechał do Warszawy, by studiować malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych. Dziewczyna pomyślnie zdała egzaminy, podczas gdy Marek ich nie zdał i uczęszczał na zajęcia jako wolny słuchacz. Później próbował studiować reżyserię teatralną na Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, ale i tej uczelni nie udało mu się dostać.
Formacja reżysera i działalność literacka
W końcu Marek przystąpił do egzaminów do prestiżowej Szkoły Filmowej w Łodzi, gdzie studiował przez 10 lat i ukończył ją z wyróżnieniem w 1977 roku. Poza studiami Marek pracował jako asystent reżysera na planie filmowym i próbował swoich sił jako aktor w filmie Janusza Zaorskiego „Uciec jak najbliżej” z 1972 roku.
Warto zauważyć, że Koterski nie od razu rozpoczął pracę jako reżyser filmów fabularnych, najpierw zrealizował ponad 10 filmów krótkometrażowych w łódzkim studiu filmów szkoleniowych.
Po ukończeniu szkoły filmowej Marek Koterski przez długi czas pracował jako asystent reżysera, zanim w wieku 42 lat nakręcił własny film. Jednocześnie doskonalił swoje umiejętności pisarskie i stał się przedstawicielem „kina autorskiego”, czyli twórcą realizującym filmy i spektakle teatralne wyłącznie na podstawie własnych scenariuszy.
Jedną z osobliwości twórczości Koterskiego jest to, że pisze teksty w formie sztuk teatralnych, na podstawie których następnie tworzy scenariusze. Jego sztuki były publikowane w czasopiśmie literackim, a ostatecznie zbiór jego utworów został wydany w formie książki, która była nominowana do Polskiej Nagrody Literackiej Nike w 2003 roku.
Wybitne filmy Marka Koterskiego
W 1985 roku reżyser nakręcił swój pierwszy film fabularny „Dom wariatów”. Po raz pierwszy pojawia się w nim postać wymyślona przez Marka Koterskiego — Adaś Miauczyński, polski intelektualista, uosobienie „ciemnej strony podświadomości przeciętnego Polaka”, który będzie obecny we wszystkich filmach Koterskiego i niektórych jego spektaklach teatralnych. Film jest dramatem psychologicznym o 33-letnim mężczyźnie, który od dłuższego czasu nie rozmawia z rodziną. Okazuje się jednak, że to nie tylko jego problem, ale i społeczny, bo wszyscy zdają się zamykać w sobie i nie potrafią nawiązać ze sobą kontaktu, każdy żyje w swoim świecie, a wartości rodzinne zdają się nie istnieć. Film został dobrze przyjęty przez krytyków filmowych i zdobył dwie nagrody na Festiwalu Młodzi i Film w Koszalinie.
Kolejnym wybitnym filmem Marka Koterskiego jest „Dzień świra”. Film jest strumieniem świadomości głównego bohatera, jego filozoficzną refleksją nad sobą i innymi. Adaś Miauczyński ma 49 lat, jest niezrównoważony emocjonalnie i drażliwy, co odbija się na jego relacjach z ludźmi. Pracuje jako nauczyciel języka polskiego i literatury, zarabiając marne grosze i próbując uciec od codzienności. Film zdobył główną nagrodę na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w 2002 roku, a w 2003 roku zdobył Polskie Nagrody Filmowe za najlepszy scenariusz i najlepszego aktora.
W 2005 roku na ekrany kin wszedł film „Wszyscy jesteśmy Chrystusami”. Film opowiada o trudnych losach polskiej inteligencji, oparty na życiu ponad 60-letniego Adasia Miauczyńskiego. Historia opowiada o ojcu, podstarzałym alkoholiku, który stracił kontakt z młodszym pokoleniem i nie potrafi nawiązać relacji z synem, który obwinia ojca za swoje wypaczone dzieciństwo.
Sam Adaś próbuje zrozumieć przyczynę swojego okropnego zachowania i stopniowo przypomina sobie, ile bólu i cierpienia zadał swojej rodzinie z powodu uzależnienia od alkoholu. Film był kręcony w Warszawie i na przedmieściach Wrocławia. W 2006 roku zdobył Polską Nagrodę Filmową za najlepszy scenariusz i montaż. Triumfem filmu było przyznanie mu w 2007 roku 9 najbardziej prestiżowych nagród filmowych w Polsce — Orłów.
